نکات فنی و اجرایی راهسازی بخش سوم :فاز اجرا

 

1-      انتخاب یک پیمانکار به وسیله انجام مناقصه

 

2-      انتخاب یک ناظر از طرف مشاور به منظور اجرای صحیح پروژه و امانتدار کارفرما ( نظارت ).

 

3-   بازدید ناظر و پیمانکار از محور راه و کنترل علامت گذاری و بررسی پیکتاژ و میخهای فاز دوم و تحویل مسیر به پیمانکار توسط مشاور و انجام صورت جلسه تحویل.

 

4-      تمیز کردن مسیر از بوته، ریشه، درخت و ... ( به وسیله بلدوزر، دو تراکتور که با زنجیر به هم متصل شده اند )

 

5-      برداشت خاکهای نباتی به عمق 15 تا 30 سانتی متر و انبار کردن آن در محل های خارج از محور راه

 

6- آب پاشی کف بستر ( SUBGRADE ) و سپس غلتک زدن به طوری که کف کوبیده شود.

 

7-   زیر و رو کردن خاک و آب به قدری که با هم مخلوط گردند. سپس از پهن کردن خاک مناسب لایه های خاکریز ( لایه زیرین زیر اساس ) توسط گریدر صورت می گیرد.

 

8-   بعد از اضافه کردن مواد تثبیت کننده ( آهک، سیمان، خاکستر زغال و ... ) به آنها آب بهینه اپیتمم می زنند و مجددا خاک بستر را زیر و رو کرده و می کوبند تا تراکم مورد نیازبه دست اید.

 

9-   آب اپتیمم ( یادآوری ) در آزمایشگاه مکانیک خاک با استفاده از منحنی تراکم  ( COMP ACTION ) به دست می آورند که میزان این آب اپتیمم و تراکم خاک در لایه های مختلف در دفترچه های مشخصات خصوصی مشخص می شوند.

 

آب اپیتمم آبی است که سطوح کل دانه ها را از آب می پوشاند.

 

هر چه دانه ها ریزتر باشد مصرف آب به علت سطح بیشتر، بیشتر خواهد بود.

 

10-  تععین رطوبت طبیعی خاک در مسیر ( انجام آزمایش صحرایی ):

 

به این صورت که ابتدا مقداری از خاک مرطوب را با ظرف و بدون ظرف وزن کرده و وزن طبیعی را به دست آورده سپس با استفاده از الکل یا به وسیله بنزین و یا به وسیله ماهی تابه و یک ظرف روی چراغ نفتی یا روی گاز و .. گرم نموده و آنقدر به هم زده تا خاک خشک شود و در هر صورت w2 وزن خاک خشک را به دست می آوریم.

 

اکنون وزن آب برابر است با: وزن آب داخل خاک w3=w1-w2

 

طبق آزمایش صحرایی ( میدانی ) درصد رطوبت موجود در خاک طبیعی = w3/w2*100

 

برای کنترل میزان درصد آب اضافی می توان مقداری از خاک را درون آب ریخته وزن کرده و سپس با گرم کردن، مقدار آب آن را حذف و سپس با کسر کردن دو وزن رطوبت و وزن خشک مقدار آب جذب شده را به دست می آوردیم.

 

11-  مقدار آبی که می بایست به خاک زده شود برابر است با ( رطوبت خاک طبیعی ) – ( آب اپیتمم ) = درصد آب مورد نیاز.

 

12-  ریختن خاک های زیر اساس ( SUBBASE ) بر روی بستر آماده شده.

 

13-  خاک ها به صورت کپه که به نام ( ریسه کردن ) گفته می شود. ریخته می شود.

 

14-  علت کپه کردن خاک به دلایل زیر می باشد:

 

-          ثابت نگه داشتن رطوبت طبیعی خاک

 

-          عدم جذب رطوبت

 

-          عدم تبخیر رطوبت

 

-     تعیین مقدار دانه ها و قطعات درشت به درد نخور و دور ریز یا دانه های ( OVER SIZE ) در اطراف قاعدع کپه که می توان کیفیت خاک برآورده شده را حدس زد.

 

هر چه سطح جانبی کمتر باشد تبخیر کمتر صورت می گیرد. در حجم ثابت هرم کمترین سطح جانبی را دارد.

 

15-   پهن کردن خاک زیر اساس به وسیله ماشین گریدر

 

16-   ضخامت خاک های اساس باید طوری باشد که از کوبیده شدن، ضخامت دلخواه را بدهد.

 

17-  هر قشر راهسازی ممکن است شامل چندین لایه باشد.

 

از خود مصالح کنار راه برای خاکریز استفاده می شود.

 

18-  ضخامت لایه های زیرسازی به صورت زیر است:

 

-          حداکثر ضخامت هر لایه اساس 15 سانتی متر

 

-          حداکثر ضخامت هر لایه زیر اساس 20 سانتی متر

 

-          حداکثر ضخامت هر لایه خاکریز 30 سانتی متر

 

لایه خاکریز: لایه ای است که ممکن است در زیر لایه زیر اساس قرار گیرد به عبارتی ممکن است وجود داشته باشد و یا وجود نداشته باشد.

 

19-  برای تعیین ضخامت هر لایه قبل از کوبیده شدن به صورت زیر ضخامت آن را تعیین می کنند ( آزمایش صحرایی است ):

 

ضخامت بعد از کوبیده شدن                                ضخامت قبل از کوبیده شدن

 

17 سانتی متر                                                20 سانتی متر

 

20 سانتی متر                                                          X

 

ضخامت قبل از کوبیده شدن لایه وقتی که بخواهیم ضخامت بعد از کوبیده شدن 20 سانتی متر باشد.

 

( X ). این آزمایشات تا جایی معتبر است که خاک عوض نشده باشد و همچنین دانه بندی عوض نشده باشد.

 

20- بعد از پهن کردن خاک مقدار آب مورد نیاز به منظور رساندن رطوبت خاک به رطوبت بهینه ( OPTIMUM ) به وسیله ماشین آبکش به آن اضافه می کنند.

 

( رطوبت طبیعی خاک – آب بهینه ) = مقدار آب مورد نیاز

 

21-  مخلوط کردن آب و خاک به وسیله گریدر

 

22-  اگر بخواهیم کنترلی روی میزان درصد آب افزوده داشته باشیم. آزمایش صحرایی تعیین درصد آب را داریم:

 

ابزار کنترل میزان درصد آب اضافی به خاک

 

درصد آب = w3/w2*100         w1 وزن خاک مرطوب ، w2 وزن خاک خشک ، w3 وزن آب

 

23-  پهن کردن خاک با مخلوط آب اپتیم= W.OPT این آب حداکثر وزن مخصوص یا حداکثر مقاومت را به خاک می دهد.

 

24-  معمولا در دفتر مشخصات خصوصی پیمان دو عدد داده می شود.

 

الف- درصد تراکم

 

ب- مقدار آب اپیتم به صورت 2٪+ آب اپیتم = W.OPT این آب حداکثر وزن مخصوص یا حداکثر مقاومت را به خاک می دهد.

 

25- درصد تراکم لایه های مختلف از اقشار مختلف به صورت زیر است.

 

- اساس دارای درصد تراکم 98-100 درصد                     Base

 

- زیراساس دارای درصد تراکم 95-98                         Subase

 

- خاکریز دارای درصد تراکم 94-96                        EMBank  memt

 

- بستر راه دارای درصد تراکم 92-94                               Subgrade

 

26- غلتک زدن راه از لبه خارجی شروع شده و به وسط راه خاتمه می یابد ( به علت شیب عرضی سطح جاده )

 

27- هر عبور غلتک حداقل می بایست 50 سانتی متر عبور قبلی را پوشش دهد. ( اورلب 50 سانتی متر باشد )

 

28- حداقل عبور غلتک 5 و حداکثر 10 عبور می باشد و در قوسها باید غلتک زنی از لبه داخلی قوس شروع شود.

 

29- وزن غلتک دارای وزن 12 تا 15 تن در نظر گرفته شود.

 

30- برای خاکهای پلاستیک ( خاکهای رسی ) از غلتک پاچه بزی SHPFOOTROIIER استفاده می شود ( چسبندگی دارند ) و برای خاکهای غیر پلاستیک ( خاکهای شنی ) از غلتک درام آهنی صاف استفاده می شود ( چسبندگی ندارند )

 

31- در صورت استفاده از غلتک ویبران ( ارتعاشی ) ابتدا چندین عبور از غلتک استاتیکی ( بدون ارتعاش ) استفاده می شود و سپس غلتک ویبران به کار گرفته می شود.

 

32- در صورتی که تراکم به حد کافی رسیده باشد می توان به وسیله انداختن قطعه سنگی زیر غلتک وضعیت آن را روشن کرد. اگر سنگ شکست به معنی آن است که خاک زیر غلتک خوب کوبیده شده و اگر سنگ در خاک فرو رفت نشان دهنده آن است که هنوز به تراکم کافی نرسیده است.

 

33- در مورد غلتک های پاچه بری وضعیت تراکم به صورت زیر است.

 

34- هنگامی که مسیر قبلا به وسیله غلتک کوبیده شده، اگر بعد از چند سال هیچ نوع گیاهی در آن رشد نکرده باشد این خاک به حد کافی دارای تراکم است.

 

35- بعد از غلتک زنی، کنترل به وسیله آزمایشهای زیر کنترل می شود.

 

- قیف و ماسه

 

- کیسه آبی ( برای کیسه می توان از کیسه فریزر ) استفاده کرد.

 

- روغن با غلظت های بالا

 

نکته: برای جلوگیری از عدم اجرای صحیح تراکم و نظارت دقیق در موقع نمونه برداری جهت این آزمایش تراکم ( درصد تراکم )، بایستی توجه کرد که نمونه بردار، خاک اضافی یا دانه سنگی از اطراف زمین روی خاک نمونه اضافه نکند چون این عمل باعث افزایش w1 در نتیجه افزایش d1 و سپس در فرمول درصد تراکم باعث افزایش درصد تراکم و یک نتیجه غیر واقعی می شود. d1=w1/v1

 

36- برای کنترل درصد تراکم خاک کوبیده شده از رابطه زیر استفاده می شود. d1/d2= درصد تراکم

 

تراکم خواسته شده 100* (( وزن مخصوص محل ( آزمایش صحرایی  = درصد تراکم خاک کوبیده شده

 

                                             وزن مخصوص آزمایشگاه                                 

 

معمولا وزن مخصوص خاک به صورت خشک و درصد آب اپتیمم را کارفرما می دهد و ما می بایست وزن مخصوص خشک خاک لایه را به دست آورده و در فرمول فوق قرار دهیم.

 

ممکن است پیمانکار متوجه روند کنترل نقاط تراکمی شود وقتی که ناظر یک روند صد متر به صد متر برای تعیین نقاط کنترلی درصد تراکم دارد و لذا ممکن است به راننده غلتک بگوید هر 100 متر به 100متر را در فاصله 10+ متر خوب بکوبد تا نتیجه مثبت دهد. بهتر است که ناظر روند متغیری برای تعیین محل نقاط درصد تراکم داشته باشد.

 

37- در صورت نرسیدن تراکم به تراکم خواسته شده اقدامات خواسته شده اقدامات زیر بایستی صورت گیرد.

 

- افزایش عبور غلتک

 

- کاهش سرعت غلتک ( سرعت غلتک به صورت بهینه km/h 5 است )

 

- افزایش یا کاهش وزن غلتک: افزایش وزن: به علت کم وزنی باعث عدم تراکم خواسته شده می شود.

 

- تغییر نوع غلتک: کاهش وزن به علت اینکه وزن آن قدر سنگین است که دانه ها را می شکند، سطوح جانبی بیشتری را در اثر شکستن مصالح به وجود آورده و دیگر برای رسیدن به تراکم ماکزیمم مقدار آب WOPT دیگر جوابگو نخواهد بود و آب بهینه مورد نیاز مثلا جای 20٪ به 28٪ خواهد رسید. لذا بایستی وزن را کاهش داد ( که این امر با کاهش آب درون درام غلتک صورت می گیرد. )

 

38ـ بعد از اتمام لایه های قشر زیر اساس SUB BASE   خاکهای اساس را بر روی آن انبار می کنند .

 

39 ـ لایه های یک سیستم روسازی راه از پایین سطح به بالا به این ترتیب اند :

 

ـ خاکریز  Embnk ment

 

ـ زیر اساس  subase

 

ـ اساس Base

 

ـ بیندر (قشر آسفالت درشت)

 

ـ توپکا یا رویه (قشر آسفالت ریز)

 

40ـ لایه های قشر اساس هرکدام به ضخامت 15 سانتی متر بعد از کوبیده شدن ، پهن و عینا" شبیه آنچه برای زیراساس بیان شده اجرا می گردد .

 

41ـ بعد از اتمام قشر اساس آنرا به روش قبل کنترل می کنند .

 

42ـ بعد از اتمام قشر اساس بر روی آن یک لایه قیرمذاب به نام پریمکت پخش می کنند .

 

43ـ درجه حرارت قیر مذاب بین 100 تا 140 درجه سانتی گراد در زمان پخش می باشد.

 

44- قبل از پخش قیر، سطح روی قشر اساس را کمی مرطوب می کنند و به وسیله جاروی مکانیکی سطح راه را تمیز کرده و سپس قیرپاشی می کنند.

 

45-  علت استفاده از پریمکت به دلایل زیر است:

 

الف) چسباندن ذرات خاک به یکدیگر

 

ب) غیرقابل نفوذکردن اساس در مقابل آب

 

ج) به وجود آوردن سطح چسبنده ای بین خاک و آسفالت

 

46- مقدار تیر پریمکت بین 6 تا 10 کیلوگرم بر متر مربع می باشد.

 

47- سیستم روسازی معمولا دو نوع می باشد.

 

الف) سیستم انعطاف پذیر ( روسازی آسفالتی )

 

ب) سیستم صلب ( روسازی بتنی )

 

48- سیستم تاثیر فشار در اقشار روسازی انعطاف پذیر به صورت زیر است:

 

چون سطح بالایی بیشترین فشار را می بیند عموما بهترین مصالح را در قسمت های بالایی استفاده می نمایند.

 

اگر بخواهیم نیروی کمتری به بستر راه شود به صورت زیر عمل می کنیم که یک لایه خاکریز در بالای بستر و زیر لایه زیر اساس قرار داده ( ضخامت لایه روسازی را افزایش می دهیم )

 

49- در سیستم تاثیر فشار در روسازی های صلب ( بتنی ) با استفاده از رابطه S=P/A افزایش یا کاهش نیروی وارده را محاسبه کرده و نیز از آرماتور حرارتی برای جلوگیری کردن از شکست بلوکها استفاده می شود.

 

50- جدول دانه بندی مصالح قشر زیر اساس به صورت زیر می باشد ( دانه بندی برای راههای اصلی است )

 

51- تشخیص مناسب بودن خاک معینی برای قشر زیر اساس در راههای اصلی بر اساس موارد زیر است.

 

52- بعد از اتمام قشرsub base  خاکهای مناسب base برروی سطح آماده شده sub base کپه می کنند .

 

53ـ عملیات پخش و کوبیدن عینا" شبیه آنچه در قسمت زیراساس گفته شد انجام می گیرد .اگر درصد رطوبت از رطوبت اپتیمم خاک را پهن و ظرف یک هفته با دیسک زدن زیر و رو کرده حدود 2 تا 3 مرتبه تکرار کرده و هر بار درصد آب را اندازه گرفته تا به اپتیمم برسد.

 

54- بعد از اتمام عملیات کوبیدن و کنترل قشر اساس بر روی آن لایه ای از قشر ( پریمکت ) یا قیر نفوذی می ریزند .

 

55- درجه حرارت قیر پریمکت هنگام پخش بر روی اساس معمولا حدود 140 درجه سانتی گراد می باشد.

 

56- مقدار قیر در هر متر مربع برابر 6٪ تا 5/1 کیلوگرم می باشد. مقدار قیر را با یک سینی که در مسیر قیرپاشی می گذاریم اندازه گیری می شود.

 

الف) برای مصالحی که جذب قیر آن زیاد باشد. ( سنگ، آهک و ... )

 

ب) برای مصالحی که جذب قیر آن کم باشد ( گرافیت )

 

ج) اگر بیش از مقدار فوق قیر بریزیم نهایتا به سطح آسفالت نفوذ می کند.

 

57- علت استفاده از پریمکت به دلایل زیر می باشد:

 

الف) غیرقابل نفوذ کرده قشر اساس ( زیرا در غیر این صورت آب به اساس نفوذ کرده و  حالت خمیری به خود گرفته و ایجاد پستی و بلندی می کند.

 

ب) برای ایجاد سطح مناسبی جهت چسباندن لایه اساس به نبیدر

 

ج) چسباندن ذرات جداشده خاک در قشر اساس

 

58- برای چسباندن دو لایه آسفالتی نبیدر و توپکا اگر فاصله زمانی اجرا زیاد شود از یک لایه قیر به نام تک کت استفاده می شود.

 

59- دانه بندی مصالح مصرفی در قشر اساس برای راههای اصلی براساس جدول زیر است

 

- در صورتی که فواصل زمانی بین نبیدر و توپکا برای اجرا کم باشد نیازی به اجرای تک کت نمی باشد.

 

- وقتی آسفالت زیاد کار می کند به عبارتی قیرها شسته یا مستعل شده و سنگدانه ها نمایان می شود ( سنگ نما ) در این هنگام به سطح آسفالت قیر سیل کت افزوده می شود و سپس پودر سنگ افزوده تا فرورفتگی ها را پر کند.